Een melkblaar is een klein wit, geel of doorzichtig puntje op de tepel of tepelhof dat kan ontstaan tijdens het geven van borstvoeding. Hoewel het eruitziet als een blaasje, gaat het meestal niet om een met vocht gevulde blaar, maar om een afgesloten melkopeninkje. Melk kan hierdoor niet goed wegstromen, wat druk en vaak scherpe pijn veroorzaakt tijdens of tussen de voedingen. Het lijkt soms op een rijp puistje op je tepel.
Veel moeders beschrijven een melkblaar als een van de pijnlijkste borstvoedingsproblemen, juist omdat de pijn zo plaatselijk en stekend kan zijn. Het geeft namelijk druk op de huid er onder, net als bij een blaar die je van schoenen kan krijgen
Wat is een melkblaar precies?
Volgens actuele inzichten ontstaat een melkblaar door een ontstekingsreactie in het melkkanaal, waarbij afgestorven cellen zich ophopen bij de uitgang van een melkkanaal. Hierdoor raakt het openinkje afgesloten en ontstaat er druk achter de porie. Dit verklaart ook waarom een melkblaar vaak samen voor komt met terugkerende verstopte melkkanalen.
Belangrijk om te weten:
Een melkblaar is meestal geen schimmelinfectie maar wordt er wel eens mee verward. Om dat het wit is en op de tepel zit en pijn doet. Behandelen tegen een schimmel is dus niet nodig
Hoe ontstaat een melkblaar?
Een melkblaar ontstaat vaak door een combinatie van factoren:
- Ontsteking of irritatie van het melkkanaal
Door druk, overproductie of eerdere verstoppingen kan het melkklierweefsel geïrriteerd raken. - Onvoldoende of ongelijkmatig leegdrinken van de borst
Bijvoorbeeld bij overproductie, een voorkeurshouding van de baby of korte niet effectieve voedingen. - Mechanische belasting van de tepel
Een minder diepe aanleg, wrijving door kleding of het gebruik van een tepelhoedje kan de huid kwetsbaarder maken. - Externe druk
Strakke bh’s, naden of langdurige druk op dezelfde plek kunnen bijdragen aan verstopping.
Wat kun je doen? Evidence based adviezen
Warmte vóór de voeding
Warmte helpt de huid te verweken en bevordert de melkstroom. Gebruik vijf tot tien minuten voor de voeding een warm, vochtig washandje of een warme kruik (niet heet).
Blijf aanleggen
Blijven voeden is belangrijk om de melkstroom op gang te houden. Als het lukt, begin dan met de borst waar de melkblaar zit, omdat je baby dan het krachtigst drinkt. Is de pijn te heftig, start dan aan de andere borst.
Verbeter de aanleg en wissel van houding
Een diepe aanleg vermindert druk en wrijving op de tepel. Door regelmatig van voedingshouding te wisselen, wordt de borst op verschillende plekken geleegd, wat verstoppingen helpt voorkomen. Klik hier om dit te leren.
Lecithine bij terugkerende klachten
Bij herhaaldelijke melkblaarvorming of verstopte melkkanalen kan lecithine soms ondersteunend werken. Het wordt gedacht dat lecithine de melk minder ‘plakkerig’ maakt. Overleg hierover altijd met een lactatiekundige.
Medische behandeling bij aanhoudende klachten
Bij hardnekkige of zeer pijnlijke melkblaarvorming kan een arts een milde corticosteroïdcrème voorschrijven om de ontstekingsreactie te remmen. Dit gebeurt altijd onder begeleiding van de arts.
Niet zelf doorprikken
Zelf een melkblaar openen met een naald of nagel vergroot het risico op infecties, littekenvorming en terugkerende klachten. Dit wordt daarom afgeraden.
Oude, vertrouwde oplossingen uit de praktijk
Naast de evidence based adviezen zijn er ook traditionele huismiddeltjes die veel moeders als ondersteunend ervaren, mits voorzichtig toegepast.
- Olijfolie of kokosolie
Een dun laagje kan de huid soepel houden en wrijving verminderen. Breng dit aan na de voeding en verwijder eventuele resten vóór de volgende voeding. - Warm zoutwater
Het weken of spoelen van de tepel met warm water en een beetje zout kan de huid verzachten. Hygiëne is hierbij belangrijk. - Epsomzoutbadje
Sommige moeders ervaren verlichting door een warm badje met Epsomzout, vooral bij spanning en gevoeligheid van de tepel. - Koeling na de voeding
Bij duidelijke pijn of zwelling kan een koude compress na de voeding helpen om de ontstekingsreactie te verminderen.
Stop altijd met een huismiddel als het branderig aanvoelt of de klachten verergeren.
Hoe kun je een melkblaar helpen voorkomen?
- Zorg voor goed passende, niet knellende bh’s
- Wissel regelmatig van voedingshouding
- Let op een diepe, comfortabele aanleg, bekijk de details hier
- Vermijd zeep en agressieve producten op de tepels
- Neem bij terugkerende verstoppingen tijdig contact op met een lactatiekundige
- Twijfel je of je een lactatiekundige moet raadplegen? Boek dan eerste een whatsapp consult voor laagdrempelig overleg
Wanneer professionele hulp inschakelen?
Neem contact op met een lactatiekundige of arts wanneer:
- de melkblaar na enkele dagen niet verbetert
- de pijn toeneemt in plaats van afneemt
- je roodheid, zwelling, pus of koorts krijgt
- borstvoeding geven bijna niet meer lukt door de pijn
Vroege begeleiding kan voorkomen dat een melkblaar overgaat in een hardnekkige verstopping of mastitis.
Kijk vooral naar het aanleggen en overleg laagdrempelig om grotere problemen als een borstontsteking of te weinig melk te voorkomen.
Geerte van den Broek
Lactatiekundige van de Borstvoeding Academie
