Als lactatiekundige hoor ik het regelmatig van ouders:
“Mijn tandarts zei dat borstvoeding slecht is voor de tanden.”
Of: “Ik moet stoppen met nachtvoedingen, anders krijgt mijn kind gaatjes.”
En dat doet wat met je. Want als moeder geef je met liefde borstvoeding en het idee dat dit je kindje zou schaden, voelt oneerlijk.
Gelukkig is het antwoord duidelijk: borstvoeding veroorzaakt géén tandbederf.
Wat tandbederf echt veroorzaakt
Tandbederf (of cariës) ontstaat wanneer bacteriën in de mond suikers omzetten in zuren. Die zuren tasten het glazuur aan. De belangrijkste risicofactoren zijn daarom:
- Veelvuldig gebruik van suikerhoudende drankjes of tussendoortjes
- Slechte mondhygiëne (niet poetsen of zonder fluoride)
- Overdracht van mondbacteriën van ouder naar kind (bijv. door lepels af te likken)
- Lage speekselproductie (’s nachts)
- Weinig fluoride in het drinkwater of tandpasta
Moedermelk bevat weliswaar melksuiker (lactose), maar het gedraagt zich heel anders dan frisdrank of sap. Moedermelk bevat namelijk ook stoffen die bacteriegroei remmen en het glazuur beschermen.
Wat zegt de wetenschap?
Laten we even in het onderzoek duiken:
- Borstvoeding in het eerste levensjaar zelfs beschermend kan werken tegen gaatjes, vergeleken met kunstvoeding.
(Bron: Tham et al., Acta Paediatrica, 2015 – systematische review) - Langdurig borstvoeden (na 1–2 jaar) kan samengaan met iets meer tandbederf, maar alleen als er ook sprake is van andere risicofactoren zoals suikergebruik of onvoldoende poetsen.
(Bron: Chaffee et al., Pediatrics, 2017) - Er is geen bewijs dat borstvoeding op zichzelf cariës veroorzaakt.
(Bron: World Health Organization, 2023 – Infant and Young Child Feeding Guidelines)
Kortom: het verband tussen borstvoeding en gaatjes is niet oorzakelijk, maar vaak toevallig. Het gaat om het totale plaatje van voeding, poetsen en andere gewoonten.
Waarom het niet voor niks een melkgebit heet
Het eerste gebit van een kind heet niet zomaar een melkgebit. Die naam verwijst namelijk naar de periode waarin borstvoeding nog een belangrijke (of zelfs de belangrijkste) voedingsbron is. De natuur heeft het dus zo bedoeld: tanden en melk horen bij elkaar.
Als borstvoeding echt slecht zou zijn voor die nieuwe tandjes, dan had de natuur dat wel anders geregeld. Integendeel: moedermelk bevat calcium, fosfaat en beschermende enzymen die bijdragen aan sterke tanden en een gezonde mondflora.
Het melkgebit ontwikkelt zich dus juist in een tijd waarin borstvoeding centraal staat. Dat is geen toeval, maar een prachtig voorbeeld van hoe goed het menselijk lichaam in elkaar zit. De natuur is zo gek nog niet toch?
Nachtvoedingen: wel of niet schadelijk?
Nachtelijke voedingen krijgen vaak de schuld, maar dat is te kort door de bocht. ’s Nachts is de speekselproductie inderdaad lager, waardoor zuren minder goed geneutraliseerd worden.
Toch is het verschil groot tussen:
- Een kindje dat ’s nachts enkel aan de borst drinkt, en
- Een kindje dat ’s nachts flesjes melk of sap krijgt en niet poetst.
Wanneer er goed wordt gepoetst met fluoride, is het risico op tandbederf bij nachtvoedingen minimaal.
Er is dan ook geen reden om borstvoeding af te bouwen omwille van tand gezondheid.
Wat kun je als ouder wél doen?
- Poets vanaf het eerste tandje: 2× per dag met een peutertandpasta met fluoride.
- Beperk suikers: geen sap, siroop of zoete tussendoortjes.
- Ga op tijd met je kindje naar de tandarts: liefst rond de eerste verjaardag.
- Deel geen lepels of speentjes: zo voorkom je overdracht van cariësbacteriën.
- Blijf borstvoeding geven zolang het goed voelt: dat is gezond, troostend en natuurlijk.
Waarom dit misverstand blijft bestaan
In de tandheelkunde wordt vaak gekeken naar suikers + frequentie + nachtelijke blootstelling. En ja, moedermelk bevat ook suikers maar het is géén plak op de tanden die blijft “hangen” zoals siroop of sap. Bovendien bevat moedermelk onder andere lactoferrine, calcium, fosfaat en enzymen die juist het tandglazuur ondersteunen en de groei van schadelijke bacteriën remmen.
Het blijft dus belangrijk om naar het geheel te kijken, niet naar één enkele factor.
De kernboodschap
Tandbederf bij jonge kinderen komt niet door borstvoeding.
Het ontstaat door een combinatie van factoren, zoals slechte poetsgewoonten, veel suikers en onvoldoende fluoride.
Borstvoeding is en blijft de natuurlijke en gezonde voeding voor jonge kinderen ook als er al tandjes zijn.
Laten we ouders dus niet bang maken, maar juist ondersteunen in het combineren van borstvoeding én goede mondzorg.
Meer weten over gezonde borstvoeding in de kraamtijd?
In mijn Handboek “Borstvoeding in de kraamweek” leg ik stap voor stap uit wat je kunt verwachten in die eerste dagen, hoe je problemen voorkomt en hoe je met vertrouwen borstvoeding kunt geven inclusief handige daggrafiek en praktische tips.
Liefs, Geerte
